Recenzje 2011 | info

1. Od zmroku do zmroku - Norbert Jeziolowicz (1)

2. Morderstwo w Alei Róż - Amudena Rutkowska (1)

3. Żmije złote i inne - Wiesław Kot (1)

4. Na oczach wszystkich - Marzena Pustułka (1)

5. Cygaro marki Prima - Ewa Helleńska (1)

6. Błękitne okulary - Anna Lewandowska (1)

7. Śmierć wśród chryzantem - Marzena Pustułka (2)

8. Wąż morski - Rafał Figiel (1)

9. Bez atu - Iwona Mejza (1)

10. Zły - Adam Sykuła (1)

11. Góralskie tango - Marzena Pustułka (3)

12. Spadek na życzenie - Norbert Jeziolowicz (2)

13. Testament samobójcy - Ewa Helleńska (2)

14. Zemsta - Norbert Jeziolowicz (3)

15. Kiedy wracają umarli - Ewa Helleńska (3)

16. Zmącony spokój Pani Labiryntu - Iwona Mejza (2)

17. Morderstwo w Alei Róż - Norbert Jeziolowicz (4)

18. Kryminalista - Iza Desperak (1)

19. Cichy pogrzeb w Las Brisas - Marzena Pustułka (4)

20. Wycieczka ze Sztokholmu - Joanna Woronowicz (1)

21. Szukam tego człowieka - Joanna Woronowicz (2)

22. Cicha jak ostatnie tchnienie - Marzena Pustułka (5)

23. Amerykańska guma do żucia "Pinky" - Norbert Jeziolowicz (5)

24. To nie oryginał, Hieronimie - Ewa Helleńska (4)

25. Duch - Iwona Mejza (3)

26. Piekło jest we mnie - Iwona Mejza (4)

27. Joachim Lis - detektyw dyplomowany - Waldemar Szatanek (1)

28. Upiory spacerują nad Wartą - Adam Sykuła (2)

29. Gdzie przykazań brak dziesięciu - Marzena Pustułka (6)

30. Reporter kryminalny - Książę oszustów - Marzena Pustułka (7)

31. Fałszywy trop - Marek Malinowski (1)

32. Nowakowie - Marek Malinowski (2)

33. Trzy płaskie klucze - Adam Sykuła (3)

34. Śmierć mówi w moim imieniu - Iwona Mejza (5)

35. Przygoda nad Jeziorem - Waldemar Szatanek (2)

36. Anonim - Norbert Jeziolowicz (6)

37. Spadek mecenasa Jokiela - Ewa Helleńska (5)

38. Śmierć mówi w moim imieniu - Marzena Pustułka (8)

39. Handlarze jabłek - Norbert Jeziolowicz (7)

40. Gorączka w Hawanie - Remigiusz Kociołek (1)

41. Cichym scigałam go lotem... - Iwona Mejza (6)

42. 7 kanarków Maurycego - Ewa Helleńska (6)

43. Powiem wam jak zginął - Marzena Pustułka (9)

44. Mord na Placu Trzech Krzyży - Waldemar Szatanek (3)

45. Spalona ziemia - Marek Malinowski (3)

46. Dyrektor Central-Hotelu. Powieść sensacyjna - Marek Malinowski (4)

47. Bezlitosna Fala - Waldemar Szatanek (4)

48. Czwartek, godzina 22 - Norbert Jeziolowicz (8)

49. Szwedka - Norbert Jeziolowicz (9)

50. Skok śmierci - Ewa Helleńska (7)

51. Minerva - Palace - Hotel - Iwona Mejza (7)

52. Cichy zabójca - Iwona Mejza (8)

53. Martwy punkt - Iwona Mejza (9)

54. Święto Kobiet - Waldemar Szatanek (5)

55. Prezent dla Barbary - Norbert Jeziolowicz (10)

56. Direttissima - Marzena Pustułka (10)

57. Uwaga, komunikat specjalny - Norbert Jeziolowicz (11)

58. Pensjonat na Strandvagen - Iwona Mejza (10)

59. Mężczyzna o twarzy mordercy - Iza Desperak (2)

60. Romans - Waldemar Szatanek (6)

61. Gra w dwadzieścia pytań - Waldemar Szatanek (7)

62. Jesteś tylko diabłem - Marzena Pustułka (11)

63. Sukces doktora Gordona - Marzena Pustułka (12)

64. Mama, Kaśka, ja i gangsterzy - Waldemar Szatanek (8)

65. Umarli jeżdżą bez biletu - Iwona Mejza (11)

66. Requiem - Iza Desperak (3)

67. Wilk i śmierć bankiera - Waldemar Szatanek(9)

68. Fotografia mówi prawdę - Norbert Jeziolowicz (12)

69. Inspektor ze Scotland Yardu - Iwona Mejza (12)

70. Walizka z milionami - Wiesław Kot (2)

71. Szeryf z Malinowego Wzgórza - Waldemar Szatanek(10)

72. Dziesięć dni na karuzeli - Marzena Pustułka (13)

73. Pensjonat na Strandvagen - Wiesław Kot (3)

74. Wrak - Wiesław Kot (4)

75. Śmierć mówi w moim imieniu - Wiesław Kot (5)

76. Wieczór przy Oak Lane - Marzena Pustułka (14)

77. Kryptonim "Posen" - Wiesław Kot (6)

78. Zemsta kusi nad grobem - Wiesław Kot (7)

79. Układ ze śmiercią - Iwona Mejza (13)

80. Dziewiąte ramię ośmiornicy - Marzena Pustułka (15)

81. Umarłym wstęp wzbroniony - Wiesław Kot (8)

82. Zło czai się w mroku - Norbert Jeziolowicz (13)

83. Kabała panny Barlove (w Pięć razy morderstwo) - Iwona Mejza (14)

84. Spacer po suficie - Marzena Pustułka (16)

85. Blondynka z miasta Łodzi - Grażyna Głogowska (1)

86. Drugi wątek - Marzena Pustułka (17)

87. Dzielnicowy z Targówka - Waldemar Szatanek (11)

88. Natalii 5 - Anna Lewandowska (2)

89. Dziewczyna w męskiej koszulce - Wiesław Kot (9)

90. Trzecia rakieta - Marzena Pustułka (18)

91. Requiem dla mordercy - Adam Sykuła (4)

92. Dimanche - znaczy niedziela - Wiesław Kot (10)

93. Ponury Piaskun - Adam Sykuła (5)

94. Kartka z notesu - Wiesław Kot (11)

95. Urwany ślad - Marzena Pustułka (19)

96. Ekspedycja - Norbert Jeziolowicz (14)

97. Gra diabła - Adam Sykuła (6)

98. Zaułki - Marzena Pustułka (20)

99. Turysta - Norbert Jeziolowicz (15)

100. Zaufajcie Drakuli - Norbert Jeziolowicz (16)

101. 333 popkultowe rzeczy... PRL - Waldemar Szatanek (12)

102. Córka Kata - Adam Sykuła (7)

103. Maska Szatana - Norbert Jeziolowicz (17)

104. "Tajemniczy pasażer" i "Nienawiść" (opowiadania)  - Robert Leśniewski (1)

105. Naszynik z hebanu - Dorota Wizner (1)

106. Pół godziny przyjaźni - Waldemar Szatanek (13)

107. Morderca jedzie z nami - Dorota Wizner (2)

108. Śmiejący się policjant - Dorota Wizner (3)

109. Tajemnicze Historie - Waldemar Szatanek (14)

110. Spotkanie w Bieszczadach - Norbert Jeziolowicz (18)

111. Rytuał ostatniej nocy - Marzena Pustułka (21)

112. Osaczona - Dorota Wizner (4)

113. Barakuda - Waldemar Szatanek (15)

114. Czerwona nitka - Dorota Wizner (5)

115. Martwy punkt - Waldemar Szatanek (16)

116. Szampańskie zabójstwo - Dorota Wizner (6)

117. Wysoka gorączka - Norbert Jeziolowicz (19)

118. Uwikłanie - Marzena Pustułka (22)

119. Krzyk w nocy - Dorota Wizner (7)

120. Trzynasty Występek - Waldemar Szatanek (17)

121. Wysypisko - Norbert Jeziolowicz (20)

122. Testament - Waldemar Szatanek (18)

123. Głupi kawał - Wiesław Kot (12)

124. Rendez-Vous w hotelu Royal - Wiesław Kot (13)

125. Morderstwo na safari - Dorota Wizner (8)

126. Śmierć na Tarczyńskiej - Waldemar Szatanek (19)

127. Fikcja - Norbert Jeziolowicz (21)

128. Płotki giną pierwsze - Marzena Pustułka (23)

129. Tajemnica komisarza Maigret - Iwona Mejza (15)

130. Laura - Dorota Wizner (9)

131. Zdrajca - Iwona Mejza (16)

132. Błąd porucznika Kwaśniaka - Norbert Jeziolowicz (22)

133. Elżbieta odchodzi - Ewa Helleńska (8)

134. Na tropach zbrodni - Jacek Szmańkowski (1)

135. Saldo mortale - Marzena Pustułka (24)

136. Syn marnotrawny - Marek Ciaś (1)

137. Gra na cudzym boisku - Iza Desperak (4)

138. Słodki padalec - Iza Desperak (5)

139. Wagon pocztowy Gm 38552 - Jacek Szmańkowski (2)

140. Fałszerstwa i oszustwa - Iwona Mejza (17)

141. Układ ze śmiercią - Ewa Helleńska (9)

142. Lekka żałoba - Iwona Mejza (18)

143. Diabeł przychodzi nocą - Jacek Szmańkowski (3)

144. Dalszego ciągu nie będzie - Marzena Pustułka (25)

145. Ufam panu mecenasie - Iwona Mejza (19)

146. Gdzie jest Joachim Finke? - Ewa Helleńska (10)

147. Rejs - Marzena Pustułka (26)

148. O włos od prawdy - Ewa Helleńska (11)

149. Cena utraconego czasu - Jacek Szmańkowski (4)

150. Kryptonim "Anna" - Iwona Mejza (20)

151. Złote kółka - Ewa Helleńska (12)

152. Sekret Julii - Norbert Jeziolowicz (23)

153. Oszust matrymonialny - Waldemar Szatanek (20)

154. Klan Sycylijczyków - Iwona Mejza (21)

155. Dżem z czarnych porzeczek - Jacek Szmańkowski (5)

156. Dwie głowy, jedna noga - Iwona Mejza (22)

157. Pościg - Waldemar Szatanek (21)

158. Ślad prowadzi w przeszłość - Mirosław Kłusek (1)

159. Horoskop - Jacek Szmańkowski (6)

160. Wojna domowa - Norbert Jeziolowicz (24)

161. Barwy strachu - Norbert Jeziolowicz (25)

162. Turysta z Durbanu - Jacek Szmańkowski (7)

163. Świat się kończy - Ewa Helleńska (13)

164. Portret bez twarzy - Ewa Helleńska (14)

165. Ostrze lancetu - Iwina Mejza (23)

166. Czernyj spisok [Czarna lista] - Iza Desperak (6)

167. As trefl - Jacek Szmańkowski (8)

168. Szklanka czystej wody - Norbert Jeziolowicz (26)

169. I znówu śmierć na Tarczyńskiej - Waldemar Szatanek (22)

170. Komisarz Maciejewski - morderstwo pod cenzurą - Marzena Pustułka (27)

171. Heca z Łysym - Waldemar Szatanek (23)

172. Fotografia - Norbert Jeziolowicz (27)

173. Karkołomna hipoteza - Marzena Pustułka (28)

174. Wernisaż - Dorota Samborska (1)

175. Niesamowity dwór - Iwona Mejza (24)

176. Prześwietlone zdjęcie - Jacek Szmańkowski (9)

177. Tajemnica polisy Nr 1111 - Marzena Pustułka (29)

178. Godzina 21:37 - Iza Desperak (7)

179. Krokodyl z kraju Karoliny - Iwona Mejza (25)

180. 2/3 sukcesu - Iwona Mejza (26)

181. Tabakierka cesarza - Iwona Mejza (27)

182. Przygody z kryminalistyką - ze wspomnień biegłego - Iwona Mejza (28)

183. Strażnik piramidy - Norbert Jeziolowicz (28)

184. Wymarły dom - Marzena Pustułka (30)

185. Dziwne przypadki przed moją egzekucją - Waldemar Szatanek (24)

186. Prowadź swój pług przez kości umarłych - Iza Desperak (8)

187. Róże pani Cherington - Marzena Pustułka (31)

188. Następny odchodzi 22.25 - Marzena Pustułka (32)

189. Klin - Iwona Mejza (29)

190. Śmierć przeszła obok - Jacek Szmańkowski (10)

191. Cień Czarnej Pani - Marzena Pustułka (33)

192. Za wszelką cenę - Norbert Jeziolowicz (29)

193. Umarli nie składają zeznań - Waldemar Szatanek (25)

194. Przygody Bąbla i Syfona - Iwona Mejza (30)

 

Najbardziej aktywni w 2011 roku

Marzena Pustułka - 33 recenzje

Iwona Mejza - 30 recenzji

Norbert Jeziolowicz - 29 recenzji

Waldemar Szatanek - 25 recenzji

Ewa Helleńska - 14 recenzji

Wiesław Kot - 13 recenzji

Jacek Szmańkowski - 10 recenzji new2

Grupa pościgowa 2011

grupaposcigowa

Dorota Wizner - 9 recenzji new2

Iza Desperak - 8 recenzji

Adam Sykuła - 6 recenzji

Anna Lewandowska - 2 recenzje

Joanna Woronowicz - 2 recenzje new2

Amudena Rutkowska - 1 recenzja

Dorota Samborska - 1 recenzja new2


Jerzy Janicki: Amerykańska guma do żucia "Pinky"
Wydawnictwo Iskry
Seria : Ewa wzywa 07, zeszyt nr 47
Rok wydania: 1972
Nakład: 100.275
Cena: 6 zł


Niech żyją książki pisane dla pieniędzy !


Jest taka obiegowa prawda, że geniusze piszą dla pieniędzy, a  jedynie grafomani tworzą  dla sztuki.  Oznacza, to że najlepsza literatura powstaje nie w wyniku  spłynięcia natchnienia na pisarza, ale pod presją rachunków do zapłacenia. Wspominam o tym dlatego, że  - moim zdaniem -- nowelka Jerzego Janickiego  to właśnie przykład mistrzowskiego kryminału milicyjnego popełnionego przez niezwykle popularnego pisarza i scenarzystę, który prywatnie nie interesował się naszym ulubionym gatunkiem.

Lista prawdziwych sukcesów Pana Jerzego jest niezwykle  długa w zakresie seriali  telewizyjnych (Dom), audycji radiowych (Matysiakowie, W Jezioranach) oraz książek (wielki dorobek dotyczący dawnych kresów Rzeczpospolitej oraz Bieszczad). I gdzieś tam na obrzeżach swojej bardzo obfitej twórczości znajduje się co najmniej jedna powieść  kryminalna (nawet analiza strony internetowej pisarza nie pozwala mieć pewności w tej sprawie), ale nawet na oficjalnej stronie internetowej prowadzonej już pośmiertnie (Janicki zmarł w roku 2007) nie eksponuje się wątku kryminalno-milicyjnego.

Dobremu pisarzowi wyjdzie także dobra powieść milicyjna, a więć 47 zeszyt Ewy należy do chyba najbardziej interesujących osiągnięć tej serii. Dzieje się tak, ponieważ autor bardzo umiejętnie żongluje schematami powieści milicyjnej  i pomimo relatywnie krótkiej formy udaje mu się stworzyć kilka postaci, które od razu przykuwają  uwagę czytelnika i nie pozwalają oderwać się od lektury.

Cała historia  rozpoczyna się od przeciwieństwa trzęsienia ziemi: w małej nadmorskiej miejscowości kończy się sezon. Jak to zwykle nad polskim zimnym morzem nasze kurorty tętniły życiem tylko przez dwa miesiące w roku, a potem następował okres letargu. Kończy się  sierpień, wczasowicze i letnicy odjeżdżają pociągami i wraz z nimi jakby uchodzi życie z małego kurortu nad zimnym polskim Bałtykiem. Do następnego czerwca miasteczko zapada w coś w rodzaju snu zimowego. Stali mieszkańcy zostają sami ze sobą.  Lodziarnia przechodzi tylko na sprzedaż rurek  kremem, ale to też tylko do końca września (ponieważ na taki okres opiewa koncesja) i nawet komendant miejscowego posterunku korzysta z okazji i jeszcze późnym wieczorem wyjeżdża na motorze na wczasy w Bieszczady. Jerzy Janicki bardzo umiejętnie przekazuję atmosferę swoistego zapadania  w sen zimowy nadbałtyckich miasteczek w końcu sierpnia, gdy ilość mieszkańców zmniejsza się zapewne kilkakrotnie stosunku do wakacji.  Pustoszeją plaże oraz nadmorskie wille, których właściciele żyją z wynajmu pokoi letnikom.

I właśnie w środku tej ciszy, która okazuje się przysłowiową ciszą przed burzą, pozostaje na służbie tylko druga połowa obsady posterunku czyli plutonowy Pieniążek. Nie jest on ani szczególnie błyskotliwy, ani szczególnie szybki w działaniu. Nawet w trakcie przesłuchań powtarza jako szczególne zaklęcie "zaraz podejmę decyzję", ponieważ procesy myślowe trwają u niego bardzo długo.  Nawet wykonując czynności służbowe autor wyraźnie wskazuje, że zeszyt i długopis wyciągał on z mapnika, co rzadko czyniły gwiazdy wojewódzkich komend MO w innych powieściach tego typu.


Jednak spokój ostatniej nocy kończącego się sezonu przecina jak ostrze noża  wiadomość o morderstwie. Ofiarą jest miejscowy lodziarz czyli przedstawiciel arystokracji finansowej z Warszawy, który tylko kilka miesięcy w roku poświęca na prowadzenie prywatnego sezonowego interesu. Trzeba przyznać, ze plutonowy Pieniążek bez zbędnej zwłoki  rozpoczyna śledztwo, a jednocześnie zawiadamia komendę powiatową oraz prokuraturę już zresztą następnego dnia  prowincjonalny  posterunek zaludnia się: służbowo przyjeżdża porucznik Miercik z powiatu, a na dodatek okazuje się, że zupełnym wypadkiem na jesienne wczasy do polskie morze przyjechał jeszcze kapitan Wapiennik z Komendy Głównej.  Nie będę relacjonował śledztwa -- Janickiemu daje się na dwudziestu kilku stronach od znalezienia trupa do finału pokazać więcej fałszywych  tropów i podejrzanych  postaci, niż większości  autorów z tamtych lat jest w stanie uczynić w dłuższych powieściach, a jednocześnie nigdy nie odchodzi on od zasad elementarnego prawdopodobieństwa  zdarzeń.

Punktem wyjścia dochodzenia jest fakt, że lodziarz Listkowski tego dnia nie zdążył wpłacić utargu na pocztę -  w grę wchodzi kwota  siedemdziesięciu tysięcy złotych. Oczywiście,  milicjanci nie znajdują w domu zamordowanego walizki  z pieniędzmi, więc zakładają, że stanowi to motyw zabójstwa.  To zresztą jedyny konkretny element socjalistycznej ekonomii serwowany nam przez Janickiego: dzienny wpływ gotówki  nadmorskiej lodziarni  umożliwia nabycie samochodu osobowego marki syrena. Brak jednak wskazania czy chodzi o cenę oficjalną czy też może giełdową (chociaż ja bym stawiał na giełdową). Niestety, nie dowiadujemy się na przykład, ile kosztowały w sezonie lody czekoladowe  lub rurki z kremem, a obawiam się że już niewielu to pamięta, chociaż smak sprzedawanych wtedy na plażach oranżady (czerwonej, żółtej lub zielonej) czy cytronety będzie się nieodmiennie kojarzył z idyllą dzieciństwa.

Dodatkowo mamy także kolejne postaci, które ubarwiają cała akcję: jest tragarz dworcowy Karaś, który mówi prawie zawsze do rymu. Przesłuchiwany jest także niejaki Józef Marocha, którzy żyje w sezonie z pokera i samotnych wczasowiczek, a po sezonie chce wrócić do urzędniczki pocztowej Drabikówny.  Jest także mechanik samochodowo-motocyklowy Maciejewski, który zapisuje numery rejestracyjne pojazdów wszystkich klientów. Jest wreszcie były mieszkaniec naszych kresów wschodnich Dojnarowicz, który uciekając z Syberii przywiózł ze sobą dwie unikalne i cenne ikony.  Nie zapominajmy o Ilonie Rychter, pracownicy i kochance Listkowskiego.

Autor wychodzi nawet obronną ręką z zarzutu, że już sam tytuł sugeruje najważniejszy trop w śledztwie. Okazuje się jednak, że akurat używana amerykańska guma do żucia  znaleziona pod oknem domu lodziarza  jest początkowo przez funkcjonariuszy  bagatelizowana jako dowód w sprawie, a następnie autor serwuje czytelnikom jeszcze co najmniej jeden niezależny wątek śledztwa prowadzący do mordercy.

To nie było łatwe zadania, aby w krótkiej formie jednego zeszyty Ewy przeprowadzić normalną wielowątkową zagadkę kryminalną i jeszcze zaludnić nowelkę postaciami z krwi i kości. Udawało się tylko najlepszym. Gdyby Jerzy Janicki napisał więcej kryminałów, to może zamiast wielkiej trójki powieści milicyjnej (Edigey, Sekuła, Zeydler-Zborowski,) mielibyśmy dzisiaj wielką czwórkę.

I jeszcze popkulturowy komentarz: zalety "Amerykańskiej gumy... "  zostały docenione także przez twórców filmowych. Chyba niewiele polskich powieści kryminalnych doczekało się aż dwóch ekranizacji: pierwsza to typowa telewizyjna Kobra zrealizowana w 1972 roku (jeszcze czarno-biały spektakl z Krzysztofem Kowalewskim w roli głównej), a druga to film z 1987 roku pt. "Koniec sezonu na lody". Tym razem w roli głównej wystąpił Wojciech Pokora. Ten drugi obraz  nie do końca wykorzystał zalety noweli -- reżyser chyba nie mógł się zdecydować czy nakręcić kryminał czy komedię i w wyniku tego sfilmował to swoje niezdecydowanie i intelektualny rozkrok. Ale członków naszego Klubu ten obraz i tak  niewątpliwie zainteresuje ...
 

© 2001-2011 Klubowicze - Klub MOrd. Polskie kryminały milicyjne. Klub Kryminalny. Powieść milicyjna, kryminalna i szpiegowska. Kryminał PRL. Morderstwo w PRL.