Gazetowce
Gazetowce
(projekt koordynuje Klubowicz Tadeusz Selbirak)


W całym okresie trwania PRL-u w wielu miesięcznikach, tygodnikach, a przede wszystkim gazetach codziennych, ukazywały się publikowane w odcinkach powieści i opowiadania kryminalne. W tym rozrywkowym gatunku było nieomal regułą, że zanim wydano książkę ukazywała się ona najpierw w odcinkach, czasem nawet równolegle w kilku różnych gazetach. Większość pozycji z popularnych serii wydawniczych (Kluczyk, Jamnik, Labirynt, Ewa) zanim pojawiła się na półkach księgarni i kiosków miała już wcześniej swoje prasowe premiery. Niekiedy okres od publikacji prasowej do wydania wersji książkowej był bardzo długi. I tak, np. pierwsza powieść Jerzego Edigeya - "Strzał na dansingu" pierwotnie drukowana w odcinkach w  Gazecie Białostockiej a także Trybunie Opolskiej pod koniec 1962 roku, doczekała się wydania książkowego dopiero po 13 latach (w serii KAW w 1975 roku). Sporo takich gazetowych powieści nie ukazało się w postaci książkowej nigdy. Dotyczy to w większości pozycji mało znanych autorów, ale także i mistrzów gatunku jak Jerzy Edigey, Helena Sekuła, czy Anna Kłodzińska. Królem jest zdecydowanie Zygmunt Zeydler-Zborowski którzy w swojej bibliografii ma około 20 powieści opublikowanych wyłącznie w gazetach.

 

Można spierać się, czy te niewydane powieści są rzeczywiście dobre, czy też są to rzeczy nieudane, chybione - i z tego powodu odrzucone w późniejszych planach wydawniczych. Prawda leży chyba pośrodku. Na pewno wśród powieści gazetowych są tytuły słabe, nieoryginalne, o których wydanie nikt nigdy nie zabiegał, bądź autorzy sami chcieliby o nich zapomnieć. Ale też znajdziemy tu prawdziwe "perełki" gatunku i zdziwimy się jak to możliwe, że nie zostały dotąd szerzej opublikowane. Myślę, że dziś, po latach, nawet te słabsze powieści zyskują na wartości - wszak są zwierciadłem swoich czasów.

Kryminalne powieści gazetowe nie doczekały się jak dotąd żadnego poważnego opracowania, ani bibliografii. Temat jest niewątpliwie trudny ze względu na bardzo dużą ilość periodyków i tytułów prasy regionalnej wydawanych w okresie PRL-owskim. Tworzona przez nas baza będzie więc skromną próbą podjęcia takiego zadania.

Publikując dane bibliograficzne zapomnianych "gazetowców" w naszej bazie, chcielibyśmy  uchronić je od zapomnienia, zainteresować i zachęcić do ich powtórnego odkrycia...

W swoim założeniu baza obejmuje tytuły powieści i opowiadań wydanych w publikacjach rozproszonych i zbiorach, które nie miały samodzielnych wydań książkowych w okresie PRL-u. Ponadto włączono utwory, które po publikacji gazetowej zostały wydane jako pozycje książkowe, lecz pod zmienionym tytułem. Niekiedy pozycja gazetowa jest trudna do identyfikacji - na pytanie, czy została opublikowana w formie książkowej konieczne jest porównanie tekstu - tym celu zamieszczamy w bazie skany fragmentów początkowych akapitów - będziemy wdzięczni za ewentualne sprostowania i uwagi.

Zapraszamy wszystkich Klubowiczów i Gości do współpracy przy budowie bazy - prosimy o  nadsyłanie na adres: •Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.• Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. informacji o odkrytych pozycjach gazetowych, a także uwagi i komentarze do haseł znajdujących się już w bazie. TS

 





&bu

26

&bu

Odkrycia Zbyszka Kowalewskiego

Odkrycia Zbyszka Kowalewskiego

W trzeciej i ostatniej już części odkryć Klubowicza Zbyszka Kowalewskiego dodaję powieść "Kontrwywiad" (Juliusza Janczura) wydaną później jako "Kwadrat Lc-14" oraz dwa krótkie opowiadania: "Fotografie" (Zbigniewa Szydłowskiego) oraz "Atropina jest moją bronią" (Jerzego Edigeya). Opowiadanie Edigeya pięć lat później ukazało się również w cyklu opowiadań kryminalnych (w tygodniku Panorama).

Ponadto szereg uzupełnień dotyczących alternatywnych źródeł dla istniejących już w bazie pozycji.

Drugą część dodatków do bazy stanowią opowiadania i powieści gazetowe Tadeusza Żołnierowicza, (znanego m.in. z kilku zeszytów z serii "Ewa wzywa 07") publikowane w bydgoskim "Dzienniku Wieczornym". Warto dodać, że w latach 1969-1976 Żołnierowicz regularnie zamieszczał w tym dzienniku krótkie reportaże (w stylu pitavalu) poświęcone pracy milicji.
TS

26/06/2011 

 

 

&bu

12

&bu

Korczak, Woźnicka, Michałowski i inni...

Korczak, Woźnicka, Michałowski i inni...
Z pewnym opóźnieniem (nawał innych obowiązków) dodaję do bazy drugą część powieści gazetowych odkrytych przez Klubowicza Zbyszka Kowalewskiego, który wykonując ogromną robotę dokonał solidnego przeglądu niespenetrowanych jeszcze przez nas roczników gazet. Tym samym właściwie zakończyliśmy kwerendę większości PRL-owskich gazet codziennych znanych z publikacji kryminałów polskich autorów (ostatnia, trzecia część "wynalazków" z tego przeglądu pojawi się wkrótce). Pozostaną dzienniki i pisma, w których zasadniczo publikowano kryminały i powieści sensacyjne autorów zagranicznych oraz mniej znana lokalna prasa. Wyszukiwanie kolejnych "gazetowców" do bazy będzie więc coraz trudniejsze...

Z dziesięciu obecnie dodanych powieści, aż osiem nie miało publikacji książkowych. Są to: "Wilcza jama" i "Bezimienni"  Romana Michałowskiego, "Czarne i złote" (Danielak, Wanat), "Srebrna puderniczka" (Solińscy), "Pierwsze morderstwo" (Ludwika Woźnicka), "Skarabeusz z lapis lazuli" (Zarzycki), "Trucizna działa..." (Cuculescu), oraz "Tajemnica trzech śmierci" Janusza M.Korczaka.
(TS)

12/06/2011
 

&bu

08

&bu

Nieznana powieść kryminalna Gabrieli Pauszer-Klonowskiej i inne odkrycia

W kolejnej aktualizacji bazy aż 11 nowych pozycji, a także wiele aktualizacji już istniejących haseł (uzupełnione alternatywne wersje).

Klubowicz Marek Malinowski odkrył opowiadanie Ryszarda Gontarza i Zygmunta Szeligi  "Nowakowie" opublikowane w tygodniku "Dookoła Świata", które stało się podstawą scenariusza filmu "Dwaj panowie N" (1961, reż. Tadeusz Chmielewski). Mnie natomiast udało się wynaleźć w Głosie Olsztyńskim kolejne krótkie opowiadanie Heleny Sekuły - "Pierścionek z szesnastoma brylancikami".

Zasadniczą część nowych dodatków stanowią jednak pozostałe powieści (w tym aż sześć nie publikowanych w wersjach książkowych) które odkrył niestrudzony Klubowicz Zbyszek Kowalewski spędzając swój urlop na pracowitych przeszukiwaniach zasobów bibliotek. Ciekawostką jest tu nieznany kryminał "Śmierć w Agawie" Gabrieli Pauszer-Klonowskiej - powieść nietypowa dla tej autorki, która znana jest przede wszystkim z utworów dla dzieci i młodzieży, a także biografii literackich (m.in. Bolesława Prusa). Inne niepublikowane pozycje to: "Morderca sam przyjdzie" Waldemara Jeża, "W poszukiwaniu dowodu rzeczowego" spółki Lisowski-Orłowski, "NN" Lucjana Marbuta, "Zakręt zabójców" R.W.Tarnawy oraz "Kto zabił?" Teofila Kamieńskiego.

(TS)
9/03/2011

 

&bu

08

&bu

Nieznany Jesionowski i inne PRL-owskie kryminały

Nieznany Jesionowski i inne PRL-owskie kryminały

Kolejne dodane do bazy powieści gazetowe, których akcja rozrywa się w PRL-u, wynalazł niestrudzony Klubowicz Zbyszek Kowalewski.  Cztery z nich zostały wydane później w postaci książkowej. Są to pozycje Henryka Voglera - "Nożyce sie odezwą", Ewy Ostrowskiej (pod pseudonimem: Brunon Zbyszewski) - "Puste ciemne okno", Krystyna Ziemskiego - "Kim jest Anna Kok?" oraz "Kormorany" Mariana Strużyńskiego i Henryka Kawki, które ukazały się w zmienionej wersji. Pozostałe pięć powieści nie miało publikacji książkowych. W tej grupie, obok utworów mało znanych pisarzy: Stefani Osińskiej, Andrzeja Stefańskiego, Lucjana Marbuta i Jacka Milczewskiego, jest nieznana powieść Jerzego Jesionowskiego "Następny do golenia", pomijana w dostępnych bibliografiach tego znanego pisarza.

(TS)
8/01/2011

 

&bu

15

&bu

Powieści z akcją umieszczoną poza Polską (lub nie w PRL-u)

Powieści z akcją umieszczoną poza Polską (lub nie w PRL-u)

Tym razem do kolejnej aktualizacji bazy dodałem 9 utworów, których akcja nie rozgrywa się w PRL-u. Dla większości z tych pozycji ich autorzy kryją się pod obco brzmiącymi pseudonimami. Udało mi się rozszyfrować tylko jeden: Adogan, czy też Adogański - to pseudonimy Marii Niklewiczowej, znanej jeszcze przed wojną autorki powieści dla dziewcząt i bajek dla dzieci. Po wojnie, do roku 1966, pisała ona pod tymi pseudonimami powieści kryminalne i sensacyjne drukowane sporadycznie w prasie.

Powieść "Trzecie wyjście" spółki autorskiej: Maciej Rybiński, Janusz Płoński (autorów m.in. "Góralskiego tanga" i "Balladyny Superstar") powstała na zamówienie Marka Piwowskiego do planowanego filmu, ale do jego realizacji nie doszło i utwór poszedł "do szuflady". W formie książkowej powieść ukazała się dopiero w 2005 roku jako "Brakujące ogniwo" i choć w posłowiu przedstawiono jej historię, nie wspomniano, że jednak była drukowana w prasie w odcinkach.

Akcja powieści Wacława Niewicza: "Oskarżenie zza grobu" rozgrywa się w Polsce przedwojennej. Mogła również wtedy powstać, lecz nie miała wydania książkowego. Niestety nie udało mi się znaleźć żadnych informacji o jej autorze.

Jako wyjątek, dodałem również do bazy pierwszą, debiutancką powieść Zygmunta Zeydlera-Zborowskiego (pisaną pod pseudonimem Emil Zoor) - "Pantofel Mahometa". Jest to powieść przygodowa - jak określa sam autor: "powieść egzotyczna" i choć  trudno doszukać się tu typowych wątków kryminalnych, to ze względu na samego autora zasługuje ona na umieszczenie w bazie. Zmieniona i rozbudowana wersja pt. "Talizman Wschodu" jest trudno dostępna - w warszawskich bibliotekach brak numerów Expresu Poznańskiego z zakończeniem powieści, stąd brak informacji o ilości odcinków (słownik bibliograficzny "Współcześni Polscy Pisarze i Badacze Literatury" podaje koniec publikacji na numerze 123, faktycznie jednak odcinków było więcej).
(TS)

15/12/2010
 
<< •pierwsza• < •poprzednia• 1 2 3 4 •następna• > •ostatnia• >>

•Strona 1 z 4•

© 2001-2011 Klubowicze - Klub MOrd. Polskie kryminały milicyjne. Klub Kryminalny. Powieść milicyjna, kryminalna i szpiegowska. Kryminał PRL. Morderstwo w PRL.